Escolios a un Topónimo Prerromano Explícito

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.36707/palaeohispanica.v25i1.693

Palabras clave:

Toponimia, Lengua Ibérica, Lengua Celtibérica, Lenguas Prerromanas, Edad Media

Resumen

El presente trabajo se centra en detalles posiblemente significativos de las lenguas prerromanas de la península Ibérica a partir del examen de antiguos, medievales y modernos topónimos españoles. Especialmente el examen de la documentación medieval —muy rica pero muchas veces obliterada— puede en ocasiones contribuir a solucionar problemas etimológicos o a adscribir con más confianza un topónimo a una u otra lengua antigua hispánica. En el trabajo se examinan las implicaciones que los topónimos documentados en época medieval Asilancia,
Barchilona, Ciesçam, Esleniana, Gil, Lauro, Lausa, Quer, Resubius y Tutanca puedan tener para nuestro conocimiento de la toponimia prerromana y en general para el mejor conocimiento de las lenguas prerromanas de la península Ibérica. 

 

Referencias

Alcover 2001-2002: A.M. Alcover [y F. de B. Moll], Diccionari català-valencià-balear, sede electrónica 2001-2002 [1926-1962 primera edición].

Almela 1933: F. Almela y Vives, “Vocabulario de la cerámica de Manises”, Boletín de la Sociedad Castellonense de Cultura 14, 1933, 371-384 y 397-425.

Alturo 1985: J. Alturo i Perucho, L’arxiu antic de Santa Anna de Barcelona del 942 al 1200 (Aproximació histórico-lingüística), Barcelona 1985, III voll.

Badia 1951: A. Badía Margarit, Gramática histórica catalana, Barcelona 1951.

Blasco 2009-10: E. Blasco Ferrer, “Ili / *Nur y Cerecotes. Dos notas críticas sobre onomástica y recostrucción de lenguas”, Revista de Filoloxía Asturiana 9-10, 2009-2010, 131-159.

Cabanes 1985: Mª D. Cabanes Pecourt, Crónica latina de los reyes de Castilla, Zaragoza 19853.

Cabanes y Ferrer 1979: Mª D. Cabanes Pecourt y R. Ferrer Navarro, Libre del Repartiment del Regne de Valencia, Zaragoza I y II 1979, III 1980.

Chantraine 1999: P. Chantraine, Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots, París 1999.

Coromines 1980-95: J. Coromines[, J. Gulsoy y M. Cahner coll.], Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana, Barcelona 1980-1995, XI voll.

Coromines 1989-97: J. Coromines dir., Onomasticon Cataloniae. Els noms de lloc i noms de persona de totes les terres de llengua catalana, Barcelona 1989-1997, VIII voll.

Correa 2016: J.A. Correa Rodríguez Toponimia Antigua de Andalucía, Sevilla 2016.

Correa 2019: J.A. Correa Rodríguez, recensión de J. Unterman [y I. Simón], Monumenta Linguarum Hispanicarum. Band VI. Die vorrömische einheimische Toponymie des antiken Hispanien, keltiberischen und lusitanischen Inschriften, Habis 50, 2019, 461-466.

Del Álamo 1950: J. del Álamo, Colección diplomática de San Salvador de Oña (822-1284), Madrid 1950, II voll.

Delamarre 2003: X. Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise. Une approche linguistique du vieux-celtique continental, París 20032.

Diéguez 2012: Mª À. Diéguez [y C. Ferragut], Llibre de la Cort del Justícia d’Alcoi, Valencia 2012.

Dolç 1957: M. Dolç, “La investigación sobre la toponimia hispana de Marcial”, Estudios Clásicos 21, 1957, 68-79.

Ernout y Meillet 19794: A. Ernout y A. Meillet, Dictionnaire étymologique de la langue latine. Histoire des mots, París 19794.

Feliu y Salrach 1999: G. Feliu y J.M. Salrach dirr., Els pergamin de l’Arxiu Comtal de Barcelona de Ramon Borell a Ramon Berenguer I, Barcelona 1999, III voll.

Ferrer 2009: J. Ferrer i Jané, “El sistema de numerales ibéricos: avances en su conocimiento”, Palaeohispanica 9, 2009, 451-479.

Galmés 2000: Á. Galmés de Fuentes, Los topónimos: sus blasones y trofeos (la toponimia mítica), Madrid 2000.

García 2007: J.J. García Sánchez, Atlas toponímico de España, Madrid 2007.

García y Peterson 2022: I. García Izquierdo y David Peterson, “Una memoria ficticia: toponimia y disputas dicocesanas en la Divisio Wambae”, Edad Media 23, 2022, 209-233.

González y Amante 2001: R. González Fernández y M. Amante Sánchez, “Segisa”, Tabula Imperii Romani. Hoja J-30: Valencia, s.l. 2001, 296-297.

Guàrdia 2016: M. Guàrdia i Llorens, “Lauro y el poblado ibérico del Puig del Castell de Samalús (Cànoves i Samalús, Barcelona): hacia una nueva propuesta de la localización de la ceca”, en: P. Graneda ed., Actas XV Congreso Nacional de Numismática (Madrid, 28-30 de octubre de 2014). Patrimonio numismático y museos, Madrid 2016, 863-886.

Gulsoy 1996: J. Gulsoy, “Quer ‘roca, penyal’ i la seva família en la toponímia catalana”, Llengua & Literatura 7, 1996, 167-208.

Jimeno y al. 2010: A. Jimeno, A. Sanz, P. de Bernardo, C. Tabernero y J.P. Benito, “Nueva tésera hallada en Muro (Soria) y la posible ubicación de AreKoraTa”, en: F. Burillo ed., VI Simposio sobre Celtiberos. Ritos y Mitos. Actas, Zaragoza 2010, 291-296.

Jordán 2019: C. Jordán Cólera, Lengua y Epigrafía Celtibéricas, Zaragoza 2019, II voll.

Jordán 2024: C. Jordán Cólera, El legado escrito de los pueblos paleohispánicos (tartesios, iberos, celtíberos, vascones, lusitanos...), Zaragoza 2024.

Junyent 1992: E. Junyent i Subirà, Diplomatari i escrits literaris de l’abat i bisbe Oliva, Barcelona 1992.

Lloréns 2001: M. del M. Lloréns Forcada, “Lauro”, Tabula Imperii Romani. Hoja J-30: Valencia, s.l. 2001, 217.

Llorens 1973: P.L. Llorens Raga, Episcopologio de la Diócesis de Segorbe-Castellón, Madrid 1973, III voll.

Martínez 1973: J. Martínez Gázquez, “Paulino de Nola e Hispania”, Boletín del Instituto de Estudios Helénicos 7.2, 1973, 27-33.

Meyer-Lübke 1911: W. Meyer-Lübke, Romanisches etymologisches Wörterbuch, Heidelberg 1911.

Miquel 1945: F. Miquel Rosell ed., Liber Feudorum Maior. Cartulario real que se conserva en el Archivo de la Corona de Aragón, Barcelona 1945 vol. I, 1947 vol. II.

Molina y Hernández 1986: J. Molina García y E. Hernández Carrión, “La Cueva de “Pino” - Jumilla (Murcia)”, Murgetana 69, 1986, 99-113.

Monterde 1996: C. Monterde Albiac, Diplomatario de la reina Urraca de Castilla y León (1109-1126), Zaragoza 1996.

Moralejo 2002: J.J. Moralejo, “Hidrónimos galaicos con sufijo -antia”, Palaeohispanica 5, 2005, 837-860.

Orduña 2005: E. Orduña Aznar, “Sobre algunos posibles numerales en textos ibéricos”, Palaeohispanica 5, 2005, 495-506.

Nieto 1997: E. Nieto Ballester, Breve diccionario de topónimos españoles, Madrid 1997.

Peñarroja 2022: L. Peñarroja Torrejón, Mozárabe y lenguas de España. Los romances de la península Ibérica en época de orígenes (siglos VII-XIII), Córdoba 2022.

Pérez 1970: Mª D. Pérez Soler, Cartulario de Valpuesta, Valencia 1970.

Serrano 1925: L. Serrano, Cartulario de San Pedro de Arlanza. Antiguo Monasterio Benedictino, Madrid 1925.

Schulten 1922: A. Schulten, Avieno. Ora marítima (Periplo Massaliota del siglo VI. A. de J. C.), Barcelona - Berlín 1922.

Sordo 2005: R. Sordo Sotres, Contribución al conocimiento de la toponimia y la gramática autóctonas de Asturias, Cantabria y el noreste de León, Gijón 2005.

Torres 2008: J. Torres Fontes, Documentos de Alfonso X el Sabio, Murcia 2008.

Tudela 2012: J.L. Tudela Camacho, “Una aproximación al topónimo Cieza a través de la cartografía”, Andelma 21, 2012, 30-47.

Turiel 1998: M. Turiel, “Tésera de Slania”, Acta Numismatica 28, 1998, 75-77.

Ubieto 1962: A. Ubieto Arteta, Cartulario de San Juan de la Peña. Volumen I, Valencia 1962.

Ubieto 1971: A. Ubieto Arteta, Crónica de Alfonso II, Valencia 1971.

Ubieto 1976: A. Ubieto Arteta, Cartulario de San Millán de la Cogolla (759-1076), Valencia 1976.

Ubieto 1981: A. Ubieto Arteta, Cartulario de Albelda, Zaragoza 1981.

Untermann 1999: J. Untermann, “„Alteuropäisch“ in Hispanien”, en: E. Eggers, J. Becker, J. Udolph y D. Weber, Florilegium Linguisticum. Festschrift für Wolfgang P. Schmid zum 70 Geburtstag, Frankfurt am Main 1999, 509-518.

Untermann 2018: J. Untermann [y Ignacio Simón Cornago coll.], Monumenta Linguarum Hispanicarum. Band VI. Die vorrömische einheimische Toponymie des antiken Hispanien, keltiberischen und lusitanischen Inschriften, Wiesbaden 2018.

Veny 1990: J. Veny, Els parlars catalans (Síntesi de Dialectologia), Barcelona 199812.

Villar y Jordán 2001: F. Villar[, Mª A. Díaz, M. Mª Medrano] y C. Jordán, El IV Bronce de Botorrita (Contrebia Belaisca): Arqueología y Lingüística, Salamanca 2001.

Wodtko 2000: D.S. Wodtko, Monumenta linguarum Hispanicarum. Band V.1. Wörterbuch der keltiberischen Inschriften, Wiesbaden 2000.

Descargas

Publicado

2025-12-26

Cómo citar

Escolios a un Topónimo Prerromano Explícito. (2025). Palaeohispanica. Revista Sobre Lenguas Y Culturas De La Hispania Antigua, 25, 601-624. https://doi.org/10.36707/palaeohispanica.v25i1.693

Artículos similares

21-30 de 271

También puede Iniciar una búsqueda de similitud avanzada para este artículo.

Artículos más leídos del mismo autor/a